İdare Hukuku Nedir?
Kelime anlamıyla “idare”, bir faaliyeti yönetme, yürütme ve düzenlemeyi ifade eder. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 126. maddesinde geçen
“illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır” ifadesi, idari faaliyet anlamında kullanılmaktadır. İdare hukuku ise kamusal işlemlerin
düzenlenmesi ve yürütülmesini ifade eder.
İdare hukukunun amacı, devleti bireylere karşı savunmaktan ziyade, öngörülebilir bir hukuk düzeni içinde kamu hizmetlerinin yürütülmesini sağlamaktır.
Bu sayede birey hak ve hürriyetlerinin güvence altına alınması hedeflenir.
İdare Hukukunun Özellikleri
- Yeni ve genç bir hukuk dalıdır; 1789’dan sonra Fransa’da ortaya çıkmıştır.
- Tedvin edilmemiş bir hukuk dalıdır (yazılı bir kodlama sistemi yoktur).
- İçtihatlara dayalıdır; yargı kararlarıyla şekillenmiştir.
- Kamu yararı düşüncesi esastır.
- İdari işlemler genellikle tek taraflıdır, çünkü idare kamu gücüne sahiptir.
- Statü hukukudur; akdi değil, kanuni ve nizami düzenlemelere dayanır.
İdare Hukukunun Kaynakları
Asli Kaynaklar
- Anayasa: İdare hukukunun en üst kaynağıdır.
- Kanun: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından çıkarılan yasalar.
- Uluslararası Antlaşmalar: Bağlayıcı olan uluslararası belgeler.
- Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri: Yürütme organı tarafından çıkarılır.
- Yönetmelikler: Detaylı düzenlemeler sağlar.
Yardımcı Kaynaklar
- Yargı kararları ve doktrinler.
- İdari teamüller ve uygulamalar (ancak bunların kaynak sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır).
İdare Hukuku Neleri Kapsar?
İdare hukukunun kapsamı, kamu gücü, kamu hizmeti ve idari işlev kıstaslarıyla belirlenir:
- Kamu Gücü Kıstası: İdare kamu gücü kullanıyorsa bu hukuk geçerlidir.
- Kamu Hizmeti Kıstası: Kamu hizmetlerinin işletilmesi idare hukukuna tabidir.
- İdari İşlev Kıstası: İdarenin işlemleri bu hukuk çerçevesinde düzenlenir.
İptal ve Tam Yargı Davaları
İptal Davaları
İptal davaları, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırı olması durumunda açılır. Bu davaların konusu yalnızca idari işlemlerdir.
- Genel Süreler: Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gün; vergi mahkemelerinde 30 gün.
Tam Yargı Davaları
Tam yargı davaları, idarenin işlem veya eylemleri nedeniyle kişisel hakları ihlal edilenlerin açtığı davalardır. Bu davalarda maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
- Genel Süreler: İdari işlemlerde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gün.
İdare Hukukunun Alt Dalları
- Kamulaştırma Hukuku
- İmar Hukuku
- İhale Hukuku
- Orman Hukuku
- Sağlık Hukuku
- Ekonomik Kamu Hukuku
İdare Davalarının Süresi
İlk derece mahkemeleri: Ortalama 5-12 ay.
Bölge idare mahkemeleri (istinaf): 3-24 ay.
Danıştay aşaması (temyiz): 1-3 yıl.
Ankara İdare Hukuku Avukatı
İdare hukukuyla ilgili davaların yürütülmesi uzmanlık gerektirir. Teknik bilgi ve deneyimle sürecin yürütülmesi, hak kayıplarını önler.
HDY Hukuk & Danışmanlık olarak idari başvuru ve dava süreçlerinde profesyonel hizmet vermekteyiz.